Ansoddeiriau Benywaidd
Yn ôl PWT [1], does ‘na ddim ond 25 o eiriau sy’n cytuno efo’r enw a chael ffurf fenywaidd. Dyma’r holl restr:
| Newid | Cyff. | Ben. | Saesneg |
|---|---|---|---|
| y/e | brych | brech | mottled |
| bychan | bechan | little | |
| byr | ber | short | |
| cryf | cref | strong | |
| gwlyb | gwleb | wet | |
| gwyn | gwen | white | |
| gwyrdd | gwerdd | green | |
| hysb | hesb | barren | |
| llyfn | llefn | even | |
| llym | llem | acute | |
| melyn | melen | yellow | |
| sych | sech | dry | |
| syml | seml | simple | |
| tywyll | tywell | dark | |
| w/o | brwnt | bront | dirty |
| crwm | crom | curved | |
| crwn | cron | round | |
| cwta | cota | abrupt | |
| dwfn | dofn | deep | |
| hwn | hon | this | |
| hwnnw | honno | that | |
| llwm | llom | bleak | |
| tlws | tlos | pretty | |
| trwm | trom | heavy | |
| i/ai | brith | braith | speckled |
Sylwadau:
- Mae’r rhan fwyaf o’r geiriau hyn yn aml iawn: mae 14 mewn 2000 gair amlycaf (yn ôl CEG); ac eithrio dau (crwm ac hysb) mae bob un mewn 10,000 gair amlycaf.
- Mae’r newid rhwng ffurf gyffredinol a benywaidd yn syml iawn. Gellir ei disgrifio fo fel agor y llafariad (e.e., y -> e, w -> o, i -> ai).
- Does dim ond ansoddeiriau sy’n defnyddir fel goleddfwr enw yn cael ffurf fenywaidd. Er engrhaifft:
- Dyma stori fer.
- Mae’r stori yn fyr.
Mae PWT (nod. a tud. 191) yn dweud, "Gall ansoddeiriau benywaidd a lluosog fod yn ddibeniadol mewn arddulliau hynafol a thafodieithol, e.e., Y mae’r afon yn sech." Mae gan CEG defnyddiau traethiadol bob un o’r ansoddeiriau uchod, ond dim ond gan bychan (1 enghraifft) a gwyn (2 enghraifft) ffurfiau benywaidd dibeniadol neu draethiadol.
Cyfeiriadau
| [1] | Gramadeg y Gymraeg, Peter Wyn Thomas, 1996, Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru, isbn: 0-7083-1345-0. |