After many years of devoted service, my main development machine (a Thinkpad A31p) has suddenly gone kaput. I have ordered my new machine which is an Apple MacBook Pro.
I’ve been saying to myself (and to anyone in earshot) that the next machine I buy would be a Mac. Last time I chickened out (and bought a Thinkpad X60s), but now I’ve finally taken the plunge. It’s in the post.
Not only am I moving from a PC-type laptop — with a three-button trackpoint — to a Mac — with a huge trackpad and only one button —, but I don’t intend to dual boot. My Thinkpads are Debian machines, but I’m telling myself that Mac OS X is Unix under the glitter and I shoudn’t need to dual boot with another Unix.
I’m telling myself all my old friends will be there: emacs, python, apache, latex. I’m telling myself that the absolute freedom of Debian involved me in a lot of sysadmin headaches I wasn’t at all interested in. I’m telling myself that lots of other Unix, Linux and BSD hackers have gone this way before me (and that by now I’m behind the times). I’m telling myself that I’ll enjoy submitting to the Mac OS X way.
Mae pedwar fath o ansoddair cymariaethol: cysefin, cyfartal, cymharol, ac eithafol. Er enghraifft:
Mae’r ffurf gysefin y bôn neu’r ffurf gyffredinol (h.y., gwrywaidd). Defnyddir y ffurf gysefin i lunio’r ffurfiau eraill (h.y., cyfartal, cymharol, ac eithafol). Dydy ansoddeiriau cymariaethol dim yn derbyn terfyniadau am genedl neu rif.
Yn ogystal â defnyddio ansoddeiriau cymariaethol i gymharu pethau, gellir defnyddio cystrawennau ymadroddol: "mor <ans>+TM" am y cyfartal, a’r ffurf gymharol/eithafol "bach" neu "mawr" am y cymharol neu eithafol.
hy: there seems to be a kind of proto-comparative form which then receives various endings {cyf, cymh, eith} (224,5).
Dyma batrwm rheolaidd ansoddeiriau cymariaethol:
cysefin
cyfartal
cymharol
eithafol
<ans>
<ans>-ed
<ans>-ach
<ans>-af
cryf
cryfed
cryfach
cryfaf
Er hynny, yn aml mae ‘bôn cymariaethol’, defnyddir yn ffurfiau cyfartal, cymharol, ac eithafol, sy’n wahanol o’r cysefin. Er enghraifft, mae sawl ansoddair colli llais ei gytsain olaf ([PWT], tud. 224):
Mae’r rhan fwyaf o ffurfiau afreolaidd y cymariaethol yn defnyddio bôn cymariaethol sy’n wahanol o’r cysefin ([PWT], tud. 226-7). Mae’r ansoddeiriau hyn yn deffnyddio’r bôn syml (h.y., heb derfyniad) am y cymharol:
Defnyddir y cyfartal yn y patrwm: "cyn" <cyfartal>+TM "â/ag" <enw>. Dw i ddim yn gwybod os oes lleoedd heb angen am "cyn". Er enghraifft, oes angen am "cyn" efo ansoddeiriau cyfartal sy’n dechrau efo "cy[f]"?
Defnyddir y cymharol yn y patrwm: <cym> "na/g" <enw>(+TLL).
Emacs provides 25 input methods for Chinese. Although each input method has its own describe-input-method page, these pages can be rather terse. There is also no overview or comparison between the different input-methods, neither have I been able to find one on the web.
Here I have gathered together the information I’ve been able to find. I’d be pleased to hear about any errors I’ve made, and where I can find further information to correct my omissions. I’ll keep this page up-to-date.
I’m learning Mandarin Chinese, I’m interested in simplified script, and for the moment I find a pinyin-based approach to the written language easiest. For my own current requirements, chinese-tonepy is fitting the bill, but I’m interested in learning a structural input method (i.e., not based on pronunciation). See the Conclusion for further discussion.
My distro is Debian. My window manager is OpenBox. My editor is Emacs. My blog should look like this or that. And of course it should be based on Django, not Wordpress.
Mae nifer o ansoddeiriau sy’n cytuno efo rhif eu henw. Gellir eu dosbarthu mewn dau fath: ansoddeiriau sy’n affeithio eu llafarog, ac ansoddeiriau sy’n ychwanegu terfyniad.
Ansoddeiriau sy’n affeithio eu llafarog
Dosbarth caeëdig yw hwn, efo naw ansoddair:
Newid
Cyff.
Lluosog
Saesneg
a->ai
amddifad
amddifaid
destitute
arall
eraill
other
bychan
bychain
little
cyfan
cyfain
whole
ifanc
ifainc
young
llydan
llydain
wide
truan
truain
wretch
a->y
cadarn
cedyrn
firm
caled
celyd
hard
Sylwch: er bod prif gyfnewid yn y sillaf olaf, mae llafariad obennol yn cael ei haffeithio hefyd (h.y., arall -> eraill, cadarn -> cedyrn, caled -> celyd).
Ac eithrio ffurfiau lluosog celyd a chyfain, mae’r geiriau hyn yn eithaf cynhyrchiol (h.y., mewn 10,000 gair amlycaf GEG).
Ansoddeiriau sy’n ychwanegu terfyniad
Dosbarth efo nifer fawr o ansoddeiriau yw hyn. "-ion" yw’r terfyniad, gan gollir "i" ar ôl llafariad (e.e., duon, meddwon).
Dydy ansoddeiriau lluosog yn gynhyrchiol iawn : Mae 65 yng NghEG, dim ond saith yn y 3000 amlycaf:
Cyff.
Lluosog
Saesneg
Amlder
Safle
arall
eraill
other
1022
114
newydd
newyddion
new
135
926
ifanc
ifainc
young
101
1208
bychan
bychain
little
83
1435
du
duon
black
62
1810
mawr
mawrion
big
36
2856
glas
gleision
blue/green
35
2905
Yn aml, mae ansoddeiriau lluosog yn cael eu defnydd fel enwau, e.e., y newyddion, yr ifainc, ayb.
Yn ôl PWT [1], does ‘na ddim ond 25 o eiriau sy’n cytuno efo’r enw a chael ffurf fenywaidd. Dyma’r holl restr:
Newid
Cyff.
Ben.
Saesneg
y/e
brych
brech
mottled
bychan
bechan
little
byr
ber
short
cryf
cref
strong
gwlyb
gwleb
wet
gwyn
gwen
white
gwyrdd
gwerdd
green
hysb
hesb
barren
llyfn
llefn
even
llym
llem
acute
melyn
melen
yellow
sych
sech
dry
syml
seml
simple
tywyll
tywell
dark
w/o
brwnt
bront
dirty
crwm
crom
curved
crwn
cron
round
cwta
cota
abrupt
dwfn
dofn
deep
hwn
hon
this
hwnnw
honno
that
llwm
llom
bleak
tlws
tlos
pretty
trwm
trom
heavy
i/ai
brith
braith
speckled
Sylwadau:
Mae’r rhan fwyaf o’r geiriau hyn yn aml iawn: mae 14 mewn 2000 gair amlycaf (yn ôl CEG); ac eithrio dau (crwm ac hysb) mae bob un mewn 10,000 gair amlycaf.
Mae’r newid rhwng ffurf gyffredinol a benywaidd yn syml iawn. Gellir ei disgrifio fo fel agor y llafariad (e.e., y -> e, w -> o, i -> ai).
Does dim ond ansoddeiriau sy’n defnyddir fel goleddfwr enw yn cael ffurf fenywaidd. Er engrhaifft:
Dyma stori fer.
Mae’r stori yn fyr.
Mae PWT (nod. a tud. 191) yn dweud, "Gall ansoddeiriau benywaidd a lluosog fod yn ddibeniadol mewn arddulliau hynafol a thafodieithol, e.e., Y mae’r afon yn sech." Mae gan CEG defnyddiau traethiadol bob un o’r ansoddeiriau uchod, ond dim ond gan bychan (1 enghraifft) a gwyn (2 enghraifft) ffurfiau benywaidd dibeniadol neu draethiadol.
Ar ôl fy ngwers Cymraeg y bore ‘ma, nes i dipyn o ymchwil sydyn yn y llyfrgell. Ro’n i’n chwilio am berthynas rhwng yr ansoddair Cymraeg “cryf” a’r ansoddeiriau Saesneg/Ffrangeg “grave”. Ro’n i’n darganfod:
Mae’r ansoddair Saesneg “grave” wedi benthyg o’r Ffrangeg. n.b.: mae’r enw Saesneg “grave” o’r Hen Almaeneg. Felly yn Saesneg, dydy “grave” (ansoddair) a “grave” (enw) yn berthynol gyda i’ gilydd.
Mae ‘na ansoddair Lladin “gravis” wrth gwrs. Mae’n debyg iawn bod y gair Ffrangeg yn dod o’r Lladin.
Mae’r Geiriadur Prifysgol Cymraeg yn rhoi tipyn o hanes am “cryf”, yn ei berthnasu efo hen eiriau Cernyweg. Y cofnod henaf ydy, “H. Grn. cryf gl. Lad. fortis”. Dw i’n meddwl bod yr ystyr: mae’r enghraifft gynharaf “cryf” yng nghyfnod yr iaith Hen Gernyweg, pan roedd o’n cael ei defnydd i loywi (neu gyfieithu) y gair Lladin “fortis”. Os rhywun yn defnyddio “cryf” i loywi “fortis”, dylai “cryf” rhan o’r iaith gyffredinol y cyfnod (h.y., Hen Gernyweg) yn barod.
Iawn ‘ta. Dyma fy ngofyniadau:
Pwy, pryd a pham dach chi’n meddwl roedd yn defnyddio “cryf” am “fortis? Dydy’r geiriadur yn dweud. Efallai mynach yn cyfieithu’r Beibl?
Oes ‘na ymchwil arall sydd yn canolbwyntio ar eirdarddiad Cymraeg (neu Gernyweg)?
Yn y cyfamser, fydda i’n tybio bod yr ansoddair Cymraeg “cryf” yn berthnasol efo’r ansoddair Lladin “gravis”.